محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق ایران در اظهاراتی صریح و کم سابقه، حکومت را به تحقیر و سرکوب اعتراض مردم و ریختن خون آنها متهم کرد. او گفت که ، اعتراضی که سرکوب شود ادامه خواهد یافت اگرچه ممکن است شکل آن تغییر یابد.

خاتمی که در  دیدار با خانواده های دستگیر شدگان دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری سخن می‌گفت، فضای تبلیغاتی کنونی را به فضایی تشبیه کرد که «مدام از آن سم به جامعه تزریق می‌شود» و در حالی که بساط «پروژه‌ی نخ‌نمای تواب‌سازی و گرفتن اعترافات بی‌اساس و نمایش‌های تلویزیونی» گسترده شده، همزمان «دم از آشتی ملی و فضای آرام زده می‌شود.»

خاتمی که در اسفند گذشته خود از نامزدی ریاست جمهوری به سود میرحسین موسوی انصراف داد و در کارزار تبلیغاتی وی نقش برجسته‌ای داشت، در اظهارات روز چهارشنبه خود  از این که در پی رویدادهای اخیر دیگر بتوان مردم را به حضور در انتخابات تشویق کرد، ابراز ناامیدی کرد.

او گفت: « بخش قابل توجهی از مردم به دعوت ما به صحنه آمدند اما با این نتیجه و این برخوردها مطمئن باشید دیگر نه ما می‌توانیم با اطمینان کسی را به حضور در صحنه دعوت کنیم و نه دیگر کسی حرف ما را خواهد پذیرفت.»

صدا و سیما کجاست؟

رئیس دولت دوم خرداد سپس با یادآوری حرکت مسالمت‌آمیز مردم در انجام تظاهرات و پرسش توأم با سکوت آنها  از حکومت در باره‌ی سرنوشت رأیی که به صندوق ریخته‌اند، گفت: « و پاسخ حکومت به این حرکت بزرگ مردمی چه بود؟! ریختن خون مردم، امنیتی کردن فضای جامعه و اتهام زنی به خیرخواهان نظام.»

انتقاد شدید به رویکرد صدا و سیما و رویه‌ی قوه‌ی قضائیه در حوادث اخیر بخش دیگری از اظهارات محمد خاتمی در جمع خانواده‌های دستگیرشدگان بود.

او با اشاره به بستن همه‌ی راه‌های خبررسانی برای رقبای احمدی‌نژاد گفت: ‌«امکانات مخابراتی، اینترنت و مطبوعات را به شدت محدود کرده‌اند و در فضایی کاملا بسته و امنیتی که هر روز دهها نفر در کمال بی خبری دستگیر می‌شوند رسانه به اصطلاح ملی بارها و بارها صحنه های خاصی را نشان می دهد تا از آن برای تحریک احساسات بخشی از جامعه بهره برداری کند و آنگاه انگشت اتهام را به سوی مردم نشانه می گیرند که چرا برای دریافت اخبار و اطلاعات به منابع دیگر رجوع کرده‌اند!»

خاتمی سپس به عدم اقناع جامعه در باره‌ی نتیجه‌ی اعلام‌شده‌ی انتخابات پرداخت و با این که خشونت بتواند به این عدم اقناع پایان دهد، مخالفت کرد. او گفت: «‌نباید تصور کرد که با سرکوب اعتراضات مردم اقناع می شوند، اعتراضی که سرکوب شود ادامه خواهد یافت اگرچه ممکن است شکل آن تغییر یابد. ابراز نظر و اعتراض حق مردم است و حکومت موظف است آن را پاس دارد.» خاتمی تداوم فضای مسموم تبلیغاتی و امنیتی کنونی را به عنوان «کودتای مخملین علیه مردم و جمهوریت نظام»  توصیف کرد.

لزوم ایجاد یک هیئت مستقل

خاتمی برای بازگشت آرامش به جامعه پیشنهاد کرد «مسببین خشونت‌‌ها و دستگیریهای غیرقانونی به سرعت شناسایی و به مردم و مراجع قضایی معرفی شوند و این فضای زشت امنیتی برداشته شود… فضای آرام زمانی ایجاد می‌شود که اعتماد مردم جلب شود و بدانند بر سر آرائشان چه آمده، ضاربین و قاتلین مردم بی گناه شناسایی و محاکمه شوند و خسارت های مادی و معنوی جبران شود.»

در مورد راه برون‌رفت از بحران کنونی نیز خاتمی «تشکیل یک هیثت کاملا بی طرف برای بررسی تمامی جوانب این انتخابات» را مطرح کرد «تا پس از بررسی دقیق و موشکافانه اگر به تخلفی پی برد نظام با شجاعت به آن اعتراف کند و اگر مسأله‌ای در میان نبود با استدلال منطقی اذهان مردم اقناع شود.»

اظهارات کم‌سابقه‌ی خاتمی در باره‌ی رویدادهای اخیر در حالی است که دو نامزد اصلاح‌طلب ریاست جمهوری نیز با تأکید بر عدم سلامت انتخابات، رئیس جمهور برآمده از آن را فاقد مشروعیت و وجاهت قانونی اعلام کرده‌اند و مردم را به ادامه مسالمت‌آمیز مبارزه فراخوانده‌اند